Công nghị đầu tiên đã kết thúc tối ngày 8 tháng 1, nhưng cuộc hẹn tiếp theo đã sẵn sàng: hai ngày vào tháng Sáu, gần với lễ trọng kính hai Thánh Phêrô và Phaolô. Một Công nghị đặc biệt mới đang chờ đợi Đức Giáo hoàng Lêô XIV cùng các hồng y từ khắp nơi trên thế giới tại Vatican. Chính Đức Thánh Cha đã loan báo cuộc họp mùa hè này trong bài diễn văn bế mạc phiên họp thứ ba và cuối cùng vào chiều nay, với sự hiện diện của 170 hồng y, cả cử tri và không cử tri.

Đức Giáo hoàng giải thích rằng cuộc họp hai ngày này được đặt trong sự “liên tục” với những điều được yêu cầu trong các phiên họp chung trước Mật nghị, và bày tỏ ý muốn tiếp tục tổ chức các Công nghị với chu kỳ hằng năm, kéo dài 3–4 ngày. Ngài đã ám chỉ điều này trong bài diễn văn hôm qua khi nói rằng Công nghị này là “hình ảnh báo trước cho con đường tương lai của chúng ta”. Ngài cũng xác nhận Đại hội Giáo hội vào tháng 10 năm 2028 đã được loan báo hồi tháng Ba vừa qua.

Lời cảm ơn dành cho những người hiện diện và sự gần gũi với những người vắng mặt

Bên cạnh các thông báo, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã ngỏ lời cảm ơn những người hiện diện vì sự tham gia và nâng đỡ. Ngài đặc biệt cảm ơn các hồng y cao niên vì nỗ lực đến tham dự: “Chứng tá của quý vị thật quý giá”, đồng thời bày tỏ sự gần gũi với các hồng y trên khắp thế giới không thể hiện diện tại Roma trong những ngày này: “Chúng tôi ở bên anh em và gần gũi với anh em”.

Đó là một “tính hiệp hành không mang tính kỹ thuật”, theo lời Đức Giáo hoàng, mà ngài đã cảm nghiệm trong hai ngày qua: một sự hòa hợp và hiệp thông sâu xa, với một phương pháp được lựa chọn nhằm thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau tốt hơn, xét đến sự đa dạng về bối cảnh và kinh nghiệm của mỗi người. Từ đó, Đức Giáo hoàng nhắc lại Công đồng Vaticanô II như nền tảng của con đường và sự canh tân của Giáo hội, đồng thời làm rõ rằng hai chủ đề khác được đề xuất nhưng chưa được biểu quyết hôm qua – phụng vụ và Praedicate evangelium – có mối liên hệ chặt chẽ với Công đồng và không được phép bị lãng quên.

Cuối cùng, từ phía Đức Giáo hoàng cũng như toàn thể Hồng y đoàn, không thiếu một cái nhìn hướng về tình hình chung của thế giới, điều làm cho phản hồi của Giáo hội trở nên “càng khẩn thiết hơn”. Một Giáo hội gần gũi với các Giáo hội địa phương đang chịu đau khổ vì chiến tranh và bạo lực.

Suy tư dành cho Venezuela

Theo chiều hướng đó, mặc dù các chủ đề chính của Công nghị là khác – tính hiệp hành và sứ mạng dưới ánh sáng của Evangelii gaudium, đã được các hồng y biểu quyết thông qua với đa số vào hôm qua – nhưng vẫn có những suy tư, đặc biệt từ các hồng y Mỹ Latinh, về tình hình Venezuela. Người phát biểu là Hồng y Luis José Rueda Aparicio, Tổng giám mục Bogotá (Colombia), tại buổi họp báo tối cùng với các hồng y Stephen Brislin, Tổng giám mục Johannesburg (Nam Phi), và Pablo David, Giám mục Kalookan (Philippines).

Vị Tổng giám mục Colombia nhắc lại lời Đức Giáo hoàng trong buổi Kinh Truyền Tin ngày 4 tháng Giêng, ngay sau cuộc tấn công của Hoa Kỳ, trong đó Đức Thánh Cha Lêô XIV “bày tỏ mối quan ngại sâu sắc trước những gì đang xảy ra tại Venezuela và cam kết khích lệ đối thoại cũng như tìm kiếm đồng thuận, kêu gọi hòa bình, để xây dựng một nền hòa bình vừa không vũ trang vừa mang tính giải trừ, nhằm liên kết các dân tộc trong sự tôn trọng nhân quyền và chủ quyền”.

“Thông điệp hôm Chúa nhật đó đã định hướng cho những suy tư của tôi trong những ngày này”, Hồng y Rueda nói. Dù không phải là chủ đề chính thức của Công nghị, nhưng việc các thành viên của Hồng y đoàn “quan tâm đến những gì đang xảy ra” là điều “không thể tránh khỏi”. Các ngài đang “đặt câu hỏi” về hướng đi hiện nay, về sự thay đổi của địa chính trị tại Châu Mỹ Latinh và cách Giáo hội có thể đồng hành với người dân. “Venezuela là một đề tài mà chúng tôi mang trong tim, khiến tất cả chúng tôi đau buồn và mong muốn những diễn biến tốt đẹp nhất có thể trong tương lai gần”, Hồng y Rueda khẳng định.

Sống tính hiệp hành như “những người bạn đồng hành trên đường”

Ba vị hồng y diễn giả cũng trình bày các chủ đề và bầu khí chung nổi bật trong các công việc diễn ra từ buổi sáng đến buổi chiều, được đan xen với những khoảnh khắc ca hát và cầu nguyện, cùng giờ nghỉ trưa tại tiền sảnh Hội trường Phaolô VI (Đức Giáo hoàng hiện diện và tặng mỗi người huy chương triều đại giáo hoàng).

Tính hiệp hành – sự cần thiết phải sống như “những người bạn đồng hành trên đường”; việc để tinh thần này được phản ánh trong việc thực thi quyền bính, trong đào tạo và công việc của các sứ thần Tòa Thánh; việc sống tính hiệp hành trong Giáo triều với “mức độ quốc tế hóa cao hơn”; cùng việc đọc lại Tông huấn Evangelii gaudium của Đức Giáo hoàng Phanxicô – một văn kiện không “hết hạn” cùng với triều đại trước mà vẫn tiếp tục chất vấn các giáo phận, Giáo triều Roma và chính Đức Giáo hoàng – là những nội dung được các nhóm ngôn ngữ suy tư.

Có tổng cộng 20 nhóm: 11 nhóm gồm các hồng y không cử tri, 9 nhóm gồm các hồng y cử tri, các giám mục chính tòa và các sứ thần đang phục vụ, theo lời Giám đốc Phòng Báo chí Tòa Thánh Matteo Bruni.

“Đức Giáo hoàng ghi chép và rất chăm chú lắng nghe”

Đức hồng y Brislin gọi kinh nghiệm này là “rất phong phú”, nhờ những góc nhìn khác nhau giúp đào sâu các nhu cầu của thế giới. Đây cũng là dịp để gặp gỡ và hiểu biết lẫn nhau. “Việc có một cuộc hẹn mới vào tháng Sáu cho thấy Đức Thánh Cha rất nghiêm túc trong việc đón nhận sự trợ giúp của chúng tôi trong vai trò là Người Kế vị Thánh Phêrô”, ngài nói.

“Chỉ tám tháng sau Mật nghị, Đức Giáo hoàng đã muốn triệu tập chúng tôi để lắng nghe”, Đức hồng y Rueda tiếp lời. Điều này “củng cố chúng tôi trong sứ mạng của Giáo hội”. Đức hồng y David, với giọng đùa về tình trạng lệch múi giờ và “khung cảnh tuyệt đẹp” của Công nghị, đã ca ngợi trước hết hình thức làm việc, đặc biệt là cuộc đối thoại trong Thánh Thần, nhờ đó “mọi người đều có thể lên tiếng”, và đánh giá cao việc Đức Giáo hoàng “lắng nghe nhiều hơn là nói”: “Ngài ghi chép, rất chăm chú, và những gợi ý của ngài rất bổ ích cho tất cả chúng tôi”.

Tầm quan trọng của việc hiểu biết nhau

Trước câu hỏi của một phóng viên về những yếu tố mới mẻ thực sự của Công nghị này, khi nhiều chủ đề đã được đào sâu trong hai kỳ Thượng Hội đồng về Tính hiệp hành, Hồng y Brislin giải thích rằng điểm mới không chỉ nằm ở “các cuộc thảo luận” mà chính là “cơ hội để gặp gỡ và lắng nghe nhau”.

“Điều này quan trọng vì chúng tôi đến từ nhiều nơi trên thế giới, có những hồng y mới, có những vị đã phục vụ từ lâu”. Đức Giáo hoàng, theo Tổng giám mục Johannesburg, “muốn sống tinh thần hiệp đoàn, muốn lắng nghe và đón nhận kinh nghiệm cũng như hiểu biết của các hồng y đến từ nhiều vùng khác nhau, vì điều đó có thể giúp ngài hướng dẫn Giáo hội”. Các hồ sơ thì “đa dạng”, nhưng công việc được thực hiện “trong sự hòa hợp, chứ không phải là đồng nhất”, Hồng y Rueda kết luận.

Giáo dân và phụ nữ

Về các chủ đề, các nhà báo cũng đặt câu hỏi liệu vấn đề sự tham gia của giáo dân và vai trò của phụ nữ trong Giáo hội có được đề cập hay không. Hồng y David trả lời: “Làm sao chúng ta có thể không nhìn nhận vai trò của phụ nữ và các thừa tác vụ của họ trong Giáo hội?”. Chủ đề phụ nữ, theo ngài, “chắc chắn là một mối quan tâm thường xuyên”, và ngài nhắc đến các kết quả mới được công bố của Ủy ban nghiên cứu về phó tế nữ.

Hồng y David cũng đề cập đến “chủ nghĩa giáo sĩ trị” và nhấn mạnh lại ý tưởng về “chức tư tế” của toàn thể Dân Chúa, bắt nguồn từ Công đồng Vaticanô II. “Chúng ta nói về thân thể của Giáo hội: có Đầu của Giáo hội, nhưng không chỉ có Đầu, mà còn có cả thân thể. Mỗi tín hữu có quyền tham gia vào đời sống và sứ mạng của Giáo hội”.